منتشر شده دانستنی ها
بخش: دانستنی ها 1405/07/19
«چل سرو» و نمونه‌ای از ابیات آن
چل سرو یا چهل سرود از جمله فال‌های آشنا و بسیار متداول مردم لرستان است که غالباً در شب‌های طولانی سال (به‌ویژه شب چله در زمستان) بین افراد خانواده، اقوام و همسایگان و در محیطی دوستانه و دسته جمعی برگزار می‌شود.
«چل سرو» و نمونه‌ای از ابیات آن

چل سرو (Chell Sero) يا چهل سرود از جمله فال‌های آشنا و بسيار متداول مردم لرستان است که غالباً در شب‌های طولانی سال (به‌ويژه شب چله در زمستان) بين افراد خانواده، اقوام و همسايگان و در محيطی دوستانه و دسته جمعی برگزار می‌شود.

نحوه فال چل سرو بدين ترتيب است که ابتدا از جمع حاضران يک‌نفر را به‌عنوان فال‌انداز انتخاب می‌کنند. فال‌انداز نيز به نوبه خود چهل دانه تسبيح يا چهل دانه گردو يا چهل دانه سنگ‌ريزه انتخاب و آماده می‌کند و با نام خدا و پيامبر و امام علی فال را شروع می‌کند.

حاضرين که دايره‌وار نشسته‌اند به نوبت هرکدام يک يا دو کلمه از مصراع اول يک بيت شعر را که در نظر دارند قرائت می‌کنند، مثلاً از بيت: «هَر صو وِ سَحَر بانگِ خروسان/ شوره تلميت بارِ تازه عروسان» می‌توانند تنها بگويند هر سو وِ سحر، سپس فال‌انداز نيز پس از قرائت هر بيت يکی از دانه‌های تسبيح (يا يکی از چهل شی از قبل آماده شده) را جدا می‌کند.

بعد دومين نفر يکی از بيت‌های چهل سرود مثلاً: «خدا بِرَسان روزی قِليانم/ تماکو فروش بِکه مِهمانم» می‌تواند فقط دو کلمه اول بيت را (خدا بِرَسان) را بگويد. پس از خواندن تک بيتی‌ها، هم کسی که نيت نموده و هم حاضران در جلسه از معنی و مفهوم آن و جواب خوب يا بد بودن فال مطلع می‌شوند.

به‌عنوان نمونه نتيجه‌ی نيت و فال در مصرع اول تک بيتی: «هر صو وِ سَحر» (نيک) و بيت، «خدا بِرَسان روزی قليانم» (بد) قلمداد می‌گردد، زيرا در بيت اول بحث از نوعروسان است و در بيت دوم بحث تنباکو و قليان است که بيش‌تر در مراسم عزاداری موارد مصرف دارد.

شعرخوانی تا چهلمين بيت ادامه می‌يابد، چهلمين بيت چون آخرين بيت و نتيجه و جواب فال است حتماً بايستی به‌طور کامل قرائت شود.

نمونه ای از اشعار و ابيات به‌کار رفته در فال «چل سرو» و ترجمه‌ی آنان به‌شرح زير است:

خدات و بين دِ دو گُلِ ژوهار/ اول اسب و زين، دوم ژَنِ و مال

خدا خدام بی وارون باووارو/ سوزه کور و کول، آوو زِ روبارو

خدا بِسينی حقم زِ دايه/ خوم رَنجِم کيشا، کی نيست و سايه

خدا بِرَسان روزی قليانم/ تماکو فروش، بِکه مِهمانم

وَ سا چَتِرکت ساته بِکم خاوو/ شا جَنِم جام بو، نويی نوای آوو

تَلی ژَ زلفت پاونی پامه/ گِری نوينمت، آخِر دنيامه

کِراسَکت چيته گُلی دِش وازَه/ بِمارِکِت بو، ئی دوسِ تازه

بِری تيلَه دِت، دان و نوم شومِم/ مَر علی رَحم کی و بنه تومم

ز بلننی کوور وِژِم کردمه گل/ ارا تو دِت گلونی اِه مِل

هَر مای هَر مَچی، بو تا کِلُت کم/ و باووان مچی، دَس وِه مِلِت کم

گَنِم گرمَسير هَر تَلی جايی/ بوشَه دوسَکم، شو نوسی بايی

سوزه، سيلم که، لويی بکه زرد/ حکيمم تو بين، کی مِن داشتِم درد

سوزه، سوزم بی، سوزه هزاره/ سوزه يکی بی، داتَه مغاره

کور گَنَ بايی، بوينه هماری/ وَ لا دوس مَچِم وَ سَر سواری

هَر صو وَ سَحَر بانگِ خروسان/ شوره تلميت بار، تازه عروسان

دَمَه‌کت قوطی، آوو حووری مونَه/ دَسَه‌کت بالِشت، زير سَری مونه

دَم قَن، دِنو قَن، لوشَکر نيم/ آفرين زِ دوس صد آفرينم

زير سريت نی بو، زير پاييت لَه بو/ زِ مال زِ دنيا، هَر ژَنِت خاص بو

و در ماله‌کت، ساتی بِنيشِم/ هَرکس بپرسی، بوشم دوريشم

ايواره گونی، گاو و گاوبنونی/ اَر تو دِلِت بو، کسی چِه زونی

هَر مای هَر مچی، له براوورم/ آخر دووارون، مارينه سَرِم

صد دوس بِگِرِم، هر تو يارِمی/ هَر تو دوسَه کی، نوو شکارمی

دَسمال دَسَکت بيلا دوتا بو/ یکيش اوريشم، يکی کتان بو

دوس اول خاصِ اسکه ميل سردم/ ژم دلگير بوينه و حرف مردم

وَ کاردم نکوش زخمم دياره/ مَردِمَه موشِن، يَه گُنَه‌کاره

امروز چن روزه دوير زِ يارانم/ چوين زَمين شوری، تشنه وارانم

اَر دوس بِزانی مِه حالِم چوينه/ نَه زِلفِ مِيلی، نَه خال و سينه

نزانم دِتی يا دَس‌گيرونی/ قِرپِ قِرپ کوشَه‌کت، مالِم رمونی

يه چه جنسی بی تو کردت له ور/ هواکت برزه نميکم و سر

خوشال وَ کُری گرمسير جاسی/ منزل اَر منزل، دم کل همساسی

يه شو ديمه خواوو، خواوو دورونيه/ دَسِم وَه مِلِ، دوسِکم بيه

مَر مِن چه‌واتم تو چَه شِنُفتی/ وَ حَرفِ ناکس، تو لَه مِن کُفتی

يِه شو تا وَ صو، شَم سوزانِم بی/ طول شايم را، دوس مهمانِم بی

بيلا هَر شو بو، لَه روز بيزارم/ تَرسِم ناکسی، شو بيه وَ کارم

وَ يادِتَه مای، کارد بِرِی دَسِم/ دَسمال آووردِت، بَستی لَه دَسِم

دَسَکم بِگِر، بور و مالَکت/ بِکم و مِهمان، تنيا خالِکت

اگر میلَکت فراموشم بو/ سفيدی کفَن، بالا پوشم بو

خدا خدام بی زِ مال بوينه در/ چارشو عروسی، بکيشی وَ سر

اَ بالا بَرزَه، زِ دوير دياره/ يا دارِ حنا، يا ميخَک باره

ميخک بارمه وَ کس نميمه/ اَرای يارمه، اَرای يارمه

هنوز نظری ثبت نشده است.